Zbigniew Bania

litera: 
B
tytuł / stopień naukowy: 
dr hab., prof. UKSW

PROF. UKSW DR HAB. ZBIGNIEW BANIA

 

KONTAKT

 


Życiorys naukowy
Urodziłem się 2 lutego 1946 r. w Tarnowie. Po ukończeniu szkoły średniej w 1964 r. rozpocząłem studia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku historii sztuki. Stopień magistra historii sztuki otrzymałem w 1969 r. po przyjęciu pracy pisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Lorentza pt. ”Arsenał Warszawski” oraz po zdaniu egzaminu magisterskiego 14 lipca 1969 r.

1 lutego 1971 r. przyjęty zostałem na studia doktoranckie na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, trwające do 30 września 1973 r. Monografia historyczna i artystyczna pałacu w Podhorcach, opracowana pod kierunkiem prof. Adama Miłobędzkiego przyjęta została jako doktorska. Po jej obronie 5 listopada 1977 r. na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego otrzymałem stopień doktora nauk humanistycznych.

Na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedstawionej rozprawy habilitacyjnej pod tytułem „Kalwarie polskie w XVII wieku” Rada Wydziału Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie dopuściła mnie do kolokwium habilitacyjnego, które przyjęła 21 marca 1994 r. i nadała tytuł doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii-historii architektury średniowiecznej i nowożytnej. Decyzję tę potwierdziła Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych pismem z dnia 28 listopada 1994 r.

Rada Wydziału Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych wybrała mnie do pełnienia funkcji prodziekana Wydziału na kadencję 1 października 1994 r.-31 sierpnia 1996 r. oraz na następną od 1 września 1996 r. do 31 sierpnia 1999 r. Na okres od 1 października 1996 r. do 30 września 2001 r. mianowany zostałem na stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Od 1 października 1999 r. stanowisko to pełnię na Wydziale Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie jak również od tego roku byłem kuratorem kierunku historii sztuki Instytutu Nauk Historycznych tego Wydziału. Po przekształceniu tego kierunku w Instytut Historii Sztuki Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych w listopadzie 2002 r. zostałem powołany do pełnienia funkcji jego dyrektora na kadencję trwającą do 2005 roku.

Od 1 października 1994 r. zatrudniony jestem na stanowisku adiunkta zaś od 1 listopada 2000 r. profesora nadzwyczajnego w Katedrze Historii Sztuki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu łódzkiego. 1 października 1999 r. zostałem mianowany kierownikiem Zakładu Historii Sztuki do końca XVIII w. tej Katedry. 1 grudnia 2000 r. mianowany zostałem na stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Łódzkiego. W styczniu 2003 roku zostałem wybrany na członka Rady Naukowej Instytutu Sztuki PAN, na kadencję trwającą do 2006 roku. W grudniu tego roku powtórnie zostałem wybrany na kolejną kadencję. Również w 2003 roku stałem się członkiem Komitetu Nauk o Sztuce PAN na kadencję trwającą do 2007 roku. Od roku 2009 zostałem wybrany dyrektorem IHS USKW

Wypromowałem siedmiu doktorów: ks. Janusz Nowiński-ATK, Piotr Gryglewski-Uł, Ewa Kubiak-Uł, Anna Petrova-UKSW, Łukasz Sadowski-Uł, Julia Sowińska-Uł, Tadeusz Zadrożny-Instytut Sztuki PAN, Anna Czyż-UKSW. Zostałem powołany na recenzenta 10 prac doktorskich i 2 habilitacyjnych.

Od 1978 r. na ATK a później UKSW do dnia dzisiejszego pod moim kierunkiem powstało blisko sto prac magisterskich zaś w Katedrze Historii Sztuki UŁ od 1994 r. ponad 50

Jestem autorem lub współautorem 9 książek, 26 artykułów, kilkudziesięciu haseł w Nowej Encyklopedii PWN, Britannica-edycja polska, Allgemeines Kunstlerlexikon.

Główne kierunki badań naukowych:
- historia polskiej architektury średniowiecznej, nowożytnej oraz okresu historyzmu;
- treści ideowe form architektonicznych od średniowiecza do końca XIX wieku;
- architektura i jej uwarunkowania polityczne i gospodarcze.

Recenzje prac doktorskich: Katarzyna Bogacka, Krzysztof Jabłoński, Tomasz Grygiel, Edyta Polit, Adam Błachut, Jakub Lewicki.
Recenzje habilitacyjne: Marta Leśniakowska, Irena Rolska-Baruch.


WYKAZ PUBLIKACJI NAUKOWYCH

I Książki
1. Z. Bania, Arsenał Warszawski, PWN, Warszawa 1978, s. 5-113.
2. Z. Bania, T. S. Jaroszewski, Pałac Rady Ministrów, PWN, Warszawa 1980, s. 10-74.
3. Z. Bania, St. Kobielus, Jasna Góra, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1983, s. 9 -12, 16-22, 26-32, 42-45.
4. Z. Bania, J. Golonka, St. Kobielus, Jasna Góra. Przewodnik, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984, s. 8-27, 43-48, 62-82.
5. Z. Bania, St. Kobielus, Częstochowa. La Madonna di Jasna Góra, Edizioni Futuro, Verona 1991, s. 17-65.
6. Z. Bania, święte miary jerozolimskie. Grób Pański, Anastasis, Kalwaria. Wydawnictwo NERITON. Warszawa 1997, s. 5-158.
7. Z. Bania, M. Wiraszka, Kamieniec Podolski miasto-legenda, Wydawnictwo NERITON, Warszawa 2001, s. 5-242.

II Skrypty
1. Z. Bania, A. K. Olszewski, Klasyfikacja i typologia nagrobków, Zarząd i Ochrony I Konserwacji Zespołów Pałacowo-Ogrodowych, Warszawa 1989.
2. Z. Bania, Kalwarie polskie w XVII wieku. Dzieje stosowania w Europie od X do końca XVII wieku uświęconych Pasją Chrystusa miar jerozolimskich, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1993, s. 5-139.

III Artykuły i rozprawy
1. Z. Bania, Pałac w Podhorcach, w : Rocznik Historii Sztuki, T. XIII, 1981, s. 97-168.
2. Z. Bania, Warszawski pałac Denhoffów, w: Podług nieba i zwyczaju polskiego. Studia z historii architektury, sztuki i kultury ofiarowane Adamowi Miłobędzkiemu, PWN, Warszawa 1988, s. 366-371.
3. Z. Bania, Barok i rokoko w Europie środkowo-wschodniej, w: Sztuka świata, T. VII, Arkady, Warszawa 1994, s. 325-350.
Po habilitacji:
1. Z. Bania, Rola duchowieństwa górnośląskiego w ożywieniu idei naśladowania Jerozolimy w XIX i XX wieku (na przykładzie Góry św. Anny i Piekar śląskich), w: Duchowieństwo śląskie wobec przemian społeczno-kulturalnych w XIX i pierwszej połowie XX wieku, Societas, Warszawa 1995, s. 53-63.
2. Z. Bania, Pałac Biskupów Krakowskich w Warszawie. Próba odtworzenia siedemnastowiecznej dyspozycji wnętrz, w: De Gustibus. Studia ofiarowane przez przyjaciół Tadeuszowi Stefanowi Jaroszewskiemu z okazji 65 rocznicy urodzin, PWN, Warszawa 1996, s. 64-69.
3. Z. Bania, Zabytki architektury w Polsce, w: Zarys problematyki ochrony zabytków. Skrypt dla uczestników kursów Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, Warszawa, 1996, s. 73-82.
4. Z. Bania, Tak zwany wpływ Adrychomiusza na XVII- wieczne kalwarie polskie, w: Jerozolima w kulturze europejskiej, Warszawa 1997, s. 257-262.
5. Z. Bania ,Latyfundium „katolickie” w Małopolsce i na śląsku, czyli o mecenacie Gaszyńskich, Oppersdorfów i Zebrzydowskich, w: Sztuka pograniczy Rzeczypospolitej w okresie nowożytnym od XVI do XVIII wieku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki Warszawa, październik 1997. ARX REGIA. Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego w Warszawie 1998, s. 95 – 104
6. Deutsche Kreuzwege und polnische Kalvarienberge. Fortsetzung oder ein neues Modell? w: Im Gedächtnis der Kirche neu erwachen. Studien zur Geschichte des Christentums in Mittel- und Osteuropa. BÖHLAU VERLAG KÖLN WEIMAR WIEN 2000. s. 285-294. Historia architektury nowożytnej. Artykuł określa podstawowe cechy kompozycji kalwarii polskich i ich odrębność wobec europejskich.
7. Pojęcie „rezydencji” w architekturze polskiej XVII i XVIII wieku na przykładzie Podhorzec i Brodów, w: Sztuka Ziem Wschodnich Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, s. 381-391, Lublin 2000. Historia architektury nowożytnej. Określenie znaczenia pojęcia rezydencja w polskiej praktyce architektonicznej w XVII i XVIII w.
8. Zamek w Ossolinie. Jego dzieje i funkcja, w: Przemiany architektury rezydencjonalnej w XV-XVIIIw. na terenie dawnego Województwa Sandomierskiego. Wybrane przykłady. Materiały z sesji naukowej-Kielce 18 września 1999, s. 89 – 102, Kielce 2000. Historia architektury nowożytnej. Odtworzenie bryły, funkcji i dziejów nowożytnego zamku w Ossolinie w ziemi Sandomierskiej.
9. Prawdziwe dzieło architektury, w: Wyobraźnia jako jaźń twórcza. Studia z etyki, literatury i sztuki, pod redakcją Ewy Podrez i Antoniego Czyża, Warszawa 2002, wyd. Neriton, s. 187-196.
10. średniowieczna kolegiata w łasku, w: Sztuka Polski środkowej. Studia. Architektura średniowieczna i nowożytna, łódź 2002, wyd. Trzynastego Piątek, s. 48-56.
11. Minaret czy minarety katedry w Kamieńcu Podolskim, w: Roczniki Humanistyczna, Historia Sztuki. Prace ofiarowane Jerzemu Paszendzie SJ z okazji siedemdziesiątej rocznicy urodzin, Tom L, z. 4-2002 zeszyt specjalny, Lublin 2002, s. 507-5013.
12. Gmach dawnej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, w: Kultura artystyczna Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2003, s. 259-264.
13. Dzieje pałacu w Podhorcach w XVIII-XX wieku, w: Ocalić dla przyszłości. Studia Ofiarowane Profesorowi Ryszardowi Brykowskiemu, Warszawa 2003, s. 105-112.
14. List Konstantego Tencalli do hetmana Stanisława Koniecpolskiego, w: Saeculum Christianum, R. X, 2003, nr 2, s. 279-285.
15. Sibi-Amicis-Posteritati. O siedzibie polskiego ziemianina w XVI i XVII wieku, w: Dziedzictwo pierwszej Rzeczypospolitej w doświadczeniu politycznym Polski i Europy, pod redakcją Janusza Ekesa, Nowy Sącz 2005, s. 89-98.
16. Czytając Adama Miłobędzkiego, w: Rocznik historii sztuki, T. XXX, Warszawa 2005, s. 5-13.
17. Górna sala warszawskiego pałacu kanclerza Jerzego Ossolińskiego, w: Archeologia Historica Polona, tom 15/1, 2005, s. 309-315.
18. Konserwacja architektury w Polsce, w: O zabytkach. Opieka-ochrona-konserwacja, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa 2005, s. 57-69.
19. "Kazać porobić, byle były jak najmodniejsze". Relacje między inwestorem a budowniczym w polskiej architekturze nowożytnej, w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, tom VI. Fundator i dzieło w sztuce nowożytnej. Część I. Redakcja Jerzy Lileyko, Irena Rolska-Bruch, Lublin 2005, s. 21-28.
20. Góra świętej Anny-Jerozolima i Rzym Górnego śląska, w: Pielgrzymowanie i sztuka. Góra świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na śląsku. Pod redakcją Joanny Lubos-Kozieł, Jerzego Gorzelika, Joanny Filipczak, Alberta Lipnickiego, Wrocław 2005, s. 49-58.
21. Kraków - Rzymem Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII wieku; w: Praxix atque theoria. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Małkiewiczowi, Kraków 2006, s.25 - 34.
22. Od fundatora do wykonawcy. Twórcy architektury XVII-XVIII w. w Polsce; w: Architekt - Budowniczy - Mistrz murarski. Materiały z sesji naukowej Instytutu Sztuki PAN Warszawa 24-25 listopada 2004 roku, Warszawa 2007, s.47 - 54.
23. Fundator i jego dzieło na przestrzeni dziejów: w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, T. VIII, Fundator i dzieło w sztuce nowożytnej, Część 3. Redakcja Jerzy Lileyko, Irena Rolska-Boruch, Towarzystwo Naukowe KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin 2007, s.7 - 14.
24. Podhorce po 20 latach, w: Podhorce i Wilanów – interdyscyplinarne badania założeń rezydencjonalnych, Zeszyty archeologiczne i humanistyczne warszawskie, Warszawa 2008, s.11-15.
25. Rzeźba w architekturze – przegląd problematyki, w: Rzeźba w architekturze, redakcja: Katarzyna Chrudzimska-Uhera, Bartłomiej Gutowski, Warszawa 2008, s.13 – 27.
26. Forum Wazów czy Forum Romanum? w: Trwać oznacza ocalić dobro i piękno. Pamięci księdza Janusza ST. Pasierba w 15. rocznicę śmierci, Pelplin 2008, s.271 -280.
27. Szymon Bogumił Zug i jego arcydzieło – zbór ewangelicko-augsburski w Warszawie; w: Ewangelicy w dziejach Warszawy. Materiały z sesji naukowej w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie 13 czerwca 2008, Warszawa 2008, s.93 – 100.
28. Architektura kościołów kanoników regularnych laterańskich ze szczególnym uwzględnieniem kongregacji Bożego Ciała na Kazimierzu w Krakowie; w: Przemijanie i trwanie. Kanonicy Regularni Laterańscy w dawnej i współczesnej Polsce,pod redakcją Kazimierza Łataka CRL, Ireny Makarczyk. Materiały Międzynarodowej Konferencji zorganizowanej z okazji 600-lecia fundacji opactwa Bożego ciała w Krakowie, Kraków 2009, s.59 – 66.
29. Nowożytne zamki polskiej magnaterii. Uwagi o reprezentacji na wybranych przykładach; w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, T. IX, Ceremoniał i obyczaj w XVI-XVIII wieku. Redakcja Jerzy Lileyko, Irena Rolska-Boruch, Towarzystwo Naukowe KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin 2008, s.111-120.

IV. Recenzje
1. W. Fijałkowski, Wnętrza Pałacu w Wilanowie, Warszawa 1977, w: Kronika Warszawy, 3/35, 1978, s. 109-112.
2. V. Funk, Veit Stoss. Der Krakauer Marienaltar, Freiburg-Basel-Wien 1985, w: Collectanea Theologica, 57, 1987, fasc. III, s. 189-190.
Po habilitacji:
3. Arnold Bartetzky, Das Grosse Zeughaus in Danzig. Baugeschichte. Architekturgeschichtliche Stellung. Representative Funktion. Stuttgart 2000, w: Ikonotheka t. 17, 2004, s. 225-230.

V. Hasła encyklopedyczne
Opublikowane po uzyskaniu tytułu naukowego doktora habilitowanego:
1. Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, t. I-VI, Warszawa 1995-1996, biogramy architektów : Julian Ankiewicz, Piotr Beber, Józef Brizio, Mateusz Castelli, Jan Chrzciciel Ceroni, Karol Ceroni, Władysław Ekielski, Karol Marcin Franz, Jerzy Hoffman, Józef Huss, Henryk Ittar, Joachim Daniel Jauch, Hilary Majewski, Wilhelm Henryk Minter, Gabriel Słoński.
2. Britannica-Edycja Polska, biogramy architektów : Karol Bay, Kacper Bażanka, Józef Szymon Belotti, Bartolomeo Berecci, Kaplica Boimów we Lwowie, Krzysztof Bonadura St., Mateusz Castello, Jan Zygmunt Deybel, Dientzenhofferowie, Józef Pius Dziekoński, Pompeo Ferrari, Paweł Antoni, Jakub, Józef Fontanowie, Jan Krzysztof Glaubitz, Wawrzyniec Gucewicz, Henryk Marconi, Bernard Meretyn, Dominik Merlini, Bernardo Morando, August Moszyński.
3. Allgemeines Kunstlerlexikon, K. G. Saur Verlag Munchen, Leipzig 1993-1997, T. 6-16, biogramy architektów : Benedykt, Ch. Benoit, G. M. Bernardoni, J. Bretfus, J. Brizio, K. Bonadura St., K. Bonadura Mł., M. Castello, A. Catenazzi, Jan Catenazzi, C. Ceroni, K. Ceroni, J. Canger, D. Cioli.

VI. Prace popularnonaukowe
1. Kolegiata w łasku. Archidiecezjalne Wydawnictwo łódzkie 2000, s. 11-16.

VII. Redakcje naukowe
1. Sztuka Polski środkowej. Studia. Architektura nowożytna. łódź 2000.
2. Sztuka Polski środkowej. Studia. Architektura średniowieczna i nowożytna. Łódź 2002.

Copyright © 2017 UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone
Informacja o ciasteczkach